Dương Mai Việt Anh: “Công nghệ không thể tạo nên linh hồn của một chương trình nghệ thuật”
Bài Tuan Anh
Trong cuộc trò chuyện với ELLE Man Việt Nam, Dương Mai Việt Anh đã chia sẻ những góc nhìn sắc sảo về sự phát triển của AI và các yếu tố hỗ trợ trong sân khấu, đồng thời khẳng định rằng không có giải pháp nào có thể thay thế sự kết nối giữa con người với con người, vốn là linh hồn của mọi chương trình nghệ thuật.
Sau một thập kỷ dấn thân vào lĩnh vực đạo diễn sân khấu, nếu nói về đặc trưng riêng của những chương trình do Dương Mai Việt Anh thực hiện, đó sẽ là gì?
Dương Mai Việt Anh: Khi còn là sinh viên, tôi được mọi người gọi vui là “Việt Anh bom tấn”, bởi chương trình tôi thực hiện khi ấy, dù chỉ trong khuôn khổ trường học, vẫn tạo được bất ngờ. “Bom tấn” ở đây cũng không nằm ở quy mô hay kinh phí, mà ở sự tâm huyết, đầu tư chỉn chu và nỗ lực được đặt vào từng chi tiết, để khán giả có thể cảm nhận trọn vẹn cảm xúc mà chương trình mang lại.
Tôi tin các dự án của mình mang năng lượng của người trẻ, với những chuyển động không ngừng trong hành trình tìm kiếm dấu ấn mới. Trên cùng một sân khấu, tôi luôn cố gắng đưa khán giả đi qua nhiều không gian khác nhau về thị giác, âm thanh và dàn dựng, từ đó phản ánh tinh thần sáng tạo bền bỉ và ngọn lửa đam mê của thế hệ trẻ đương đại.
Theo anh, bản chất công việc của đạo diễn sân khấu là gì?
Dương Mai Việt Anh: Với tôi, đạo diễn sân khấu trước hết là công việc của một người sáng tạo, nhưng được đặt trên nền tảng rất rõ ràng về tư duy và tổ chức.
Vai trò của người đạo diễn gồm hai nhiệm vụ cốt lõi. Thứ nhất là xây dựng tầm nhìn để hiện thực hóa kịch bản và thông điệp thành ngôn ngữ nghệ thuật sân khấu. Thứ hai là kết nối và điều phối các bộ phận để tầm nhìn đó được triển khai nhịp nhàng và hiệu quả.
Bởi sân khấu là một không gian nghệ thuật tổng hợp, nơi diễn viên, ánh sáng, âm thanh, phục trang, bối cảnh và hình ảnh cùng tồn tại và tác động lẫn nhau. Người đạo diễn cần biết dẫn dắt các yếu tố ấy hòa quyện, hỗ trợ lẫn nhau để tạo nên trải nghiệm cảm xúc trọn vẹn cho khán giả.
Nhìn lại hành trình gần 10 năm làm nghề, điều gì anh cho là sự trưởng thành rõ nhất trong phong cách làm việc của mình?
Dương Mai Việt Anh: Thế mạnh lớn nhất mà tôi tự nhận thấy và vẫn không ngừng trau dồi là khả năng dẫn dắt đội ngũ, tạo điều kiện để mỗi cá nhân được phát huy hết năng lực.
Bên cạnh đó, động lực lớn nhất vẫn đến từ tình yêu tôi dành cho công việc này. Theo thời gian, tôi nhận ra rằng ý tưởng có thể rất táo bạo, thậm chí “điên rồ”, nhưng khi kinh nghiệm đủ dày, những ý tưởng ấy hoàn toàn có thể được hiện thực hóa. Thách thức vì thế cũng ngày càng lớn hơn, nhưng đó chính là điều khiến tôi muốn tiếp tục khám phá và vượt qua.
Trong bối cảnh AI ngày càng được ứng dụng rộng rãi, theo anh, lĩnh vực tổ chức sân khấu và sự kiện tại Việt Nam đã và đang thay đổi như thế nào?
Dương Mai Việt Anh: Khi AI xuất hiện, công việc của tôi không bị ảnh hưởng quá nhiều. Bởi để tạo nên một chương trình hoàn chỉnh và nhiều cảm xúc, đạo diễn và ê-kíp phải thực sự nắm bắt được nghệ sĩ, khán giả qua quá trình đối thoại liên tục, trao đổi và va chạm ý tưởng. Trong khi đó, AI hiện tại chủ yếu chỉ có thể đưa ra những form mẫu kịch bản theo cấu trúc cơ bản, có sẵn.
Thực tế, AI hoàn toàn có thể viết kịch bản cho một chương trình lớn dựa trên việc phân tích dữ liệu. Tuy nhiên, yếu tố của một chương trình sân khấu thành công lại nằm ở câu chuyện, cảm xúc và sự kết nối giữa khán giả với nghệ sĩ, hoặc giữa những con người cùng chia sẻ một không gian và khoảnh khắc. Đây là điều mà AI, ở thời điểm hiện tại, chưa thể tạo ra.
Vậy liệu AI có giúp ích cho anh trong công tác quản lý và điều phối đội ngũ sáng tạo?
Dương Mai Việt Anh: AI trong quản lý đội ngũ lại hỗ trợ cho ekip tôi rất nhiều. Khi phải điều phối hàng trăm nhân sự với các bảng timeline và checklist dày đặc, việc có một ứng dụng hỗ trợ nhắc nhở, sắp xếp và chia nhỏ từng đầu việc theo logic rõ ràng thực sự là một “trợ thủ đắc lực”.
Bên cạnh đó, AI còn hỗ trợ tổng hợp và xử lý thông tin nhanh chóng, giúp giảm đáng kể thời gian tìm kiếm, đồng thời mở rộng thêm nhiều góc nhìn cho người làm sáng tạo.
Vậy theo anh, sự phát triển của công nghệ và hiệu ứng sân khấu hoành tráng có thay thế được sự sáng tạo của người làm sân khấu?
Dương Mai Việt Anh: Trong vài năm gần đây, sự phát triển mạnh mẽ của ngành giải trí Việt Nam mở ra nhiều cơ hội sáng tạo mới cho người làm nghề.
Nhưng với tôi, những yếu tố kỹ thuật chỉ đóng vai trò như công cụ hỗ trợ. Một chương trình không thể trở nên hay hơn chỉ vì sở hữu nhiều công nghệ hiện đại hay đầu tư tốn kém, bởi chúng chỉ giúp câu chuyện được truyền tải sinh động và hiệu quả hơn. Công nghệ không thể tự tạo ra một câu chuyện hay, cũng không thể thay thế tiếng nói và dấu ấn riêng của người làm sáng tạo.
Sân khấu của Đức Phúc tại Intervision 2025 do anh dàn dựng nhận được nhiều lời khen nhờ sự kết hợp giữa công nghệ hiện đại và chất liệu văn hóa. Theo anh, trong bối cảnh sân khấu ngày nay, vai trò và tính cần thiết của chất liệu văn hóa Việt Nam được thể hiện ra sao?
Dương Mai Việt Anh: Khi mới bước vào nghề cách đây khoảng 10 năm, tôi luôn mơ ước được tạo ra những chương trình mang tầm vóc quốc tế trong bối cảnh sân khấu Việt còn nhiều hạn chế. Ngày nay, khi khoảng cách ấy đã thu hẹp, tôi lại bắt đầu nhận ra một vấn đề khác: Tính nguyên bản năm ở đâu? Chính từ đó, câu hỏi về bản sắc cá nhân và xa hơn là bản sắc dân tộc trở nên quan trọng hơn bao giờ hết.
Trong bối cảnh hôm nay, việc ứng dụng chất liệu văn hóa Việt Nam không chỉ dừng lại ở những giá trị truyền thống, mà còn bao gồm cả văn hóa đương đại của giới trẻ. Đây là xu hướng tất yếu khi chúng ta tìm kiếm tiếng nói riêng cho sân khấu Việt. Bởi nếu chỉ làm theo phong cách Kpop hay châu Âu, khán giả có thể thấy một đạo diễn làm tốt công việc của mình, có khả năng mang tới những sân khấu hoành tráng, ấn tượng – nhưng sẽ không nhận ra dấu ấn của một đạo diễn đến từ Việt Nam.
Với tôi, niềm tự hào chỉ thực sự trọn vẹn khi sân khấu không chỉ đẹp và hiện đại, mà còn mang đậm tinh thần Việt Nam.
Theo anh, để theo đuổi lĩnh vực đạo diễn sân khấu, đặc biệt trong bối cảnh công nghệ AI và thiết bị thay đổi liên tục, cần những tố chất hay nền tảng quan trọng nào?
Dương Mai Việt Anh: Tôi cho rằng, bên cạnh kỹ năng tổ chức và sáng tạo, việc xây dựng tầm nhìn cá nhân là yếu tố then chốt đối với một đạo diễn sân khấu. Đây không phải là thứ có thể hình thành trong thời gian ngắn, mà được bồi đắp từ trải nghiệm sống, cảm xúc và sự thấu hiểu thế giới xung quanh. Vì vậy, một đạo diễn giỏi luôn cần giữ được sự kết nối sâu sắc với con người và đời sống.
Bên cạnh đó, trong một thời đại biến chuyển không ngừng, đạo diễn sân khấu cũng phải liên tục nuôi dưỡng trí tuệ của mình thông qua tinh thần tự học và hiểu biết đa lĩnh vực, bởi sân khấu vốn là một loại hình nghệ thuật tổng hợp.
Và sau cùng, tôi tin rằng đạo diễn là một nghề cần thời gian để chín. “Gừng càng già càng cay”, tuổi nghề không chỉ mở rộng tầm nhìn, mà còn giúp người làm nghề tích lũy đủ bản lĩnh và kinh nghiệm để xử lý mọi vấn đề một cách chín chắn, hiệu quả hơn.
Nếu có một lời khuyên dành cho những người trẻ theo đuổi đam mê làm đạo diễn sân khấu, anh sẽ nói gì?
Dương Mai Việt Anh: Tôi cho rằng điều quan trọng nhất là nuôi dưỡng tình yêu nghề từ bên trong và thành thật với chính mình về việc có thực sự muốn đi đến cùng với con đường này hay không. Nếu bước vào nghề chỉ vì sự hào nhoáng, danh vọng hay địa vị xã hội, đó sẽ khó trở thành một nền tảng bền vững.
Bên cạnh đó, sự tiến hóa của công nghệ giúp chúng ta đi nhanh hơn, xa hơn, nhưng chúng ta vẫn cần giữ vững sự kết nối giữa con người với con người, thấu hiểu bản thân và thế giới xung quanh, để từ đó thổi hồn vào các chương trình nghệ thuật cũng như cách ta cảm nhận đời sống hằng ngày.
Cảm ơn anh đã dành thời gian trò chuyện cùng ELLE Man Việt Nam!
______
Bài: T.P
Hình ảnh: NVCC, Tư liệu