Sau ‘Mê cung Thần Nông’, ‘Hình hài của nước’, Guillermo del Toro một lần nữa quay lại với chủ đề đã làm nên tên tuổi bản thân suốt một thập kỷ qua trong ‘Frankenstein’ vừa chính thức lên sóng Netflix vào ngày 7.11.
Khi nghe về dự án Frankenstein của nhà làm phim gốc Mexico, không ít khán giả sẽ thấy thất vọng. Điều đó không quá khó hiểu bởi tiểu thuyết gốc của Mary Shelley đã quá nổi tiếng, luôn được nhắc đến mỗi dịp Halloween. Bên cạnh đó, tác phẩm chuyển thể từ cuốn sách này cũng không hề ít và nhiều trong số đó đã trở thành kinh điển. Do đó thay vì khai thác chủ đề đã “cũ”, nhiều người lại muốn nhìn thấy điều gì mới hơn.
Nhưng với 150 phút thời lượng, Guillermo del Toro đã cho khán giả thấy ông có thể đem đến những góc nhìn mới cho một tác phẩm những tưởng không còn xa lạ như thế nào. Frankenstein có thể nói là một bản làm lại xuất sắc, bởi không khai thác chủ đề và định kiến mà khán giả đã quen từ lâu, thay vào đó đặt ra một câu hỏi lớn nhưng vẫn nằm trong “hệ sinh thái” ý tưởng mà Guillermo del Toro đặt ra trong suốt sự nghiệp: Rằng ai mới là quái vật?
Frankenstein trung thành với cốt truyện của Mary Shelley, kể về Victor Frankenstein, một nhà khoa học cuồng tưởng nuôi mộng tạo ra sinh vật hoàn hảo bằng cách ghép nối các bộ phận cơ thể người. Ban đầu, ông hy vọng tạo ra một con người có cả thể xác lẫn linh hồn, nhưng nhanh chóng nhận ra sinh vật ấy chỉ là một cái xác vô hồn, không nhận thức. Lo sợ trước hiểm họa của một sinh vật bất tử và khó kiểm soát, Victor tìm cách hủy diệt nó, song con quái vật đã trốn thoát.
Khi tiếp xúc với thế giới loài người, sinh vật dần học được ngôn ngữ, hiểu biết và phát triển trí tuệ. Nhận ra sự cô độc của bản thân, nó tìm đến Victor, yêu cầu tạo ra một người bạn đồng loại là nữ. Nhà khoa học từ chối, khiến sinh vật nổi giận và trả thù, khởi đầu cho cuộc truy đuổi đầy ám ảnh giữa kẻ sáng tạo và tạo vật của mình.
Trong văn hóa đại chúng, Frankenstein từ lâu được khắc họa qua lăng kính của quái vật – một sinh vật dị dạng, nham hiểm, được ghép từ những phần cơ thể rời rạc và bao quanh bởi nỗi sợ về sức mạnh siêu việt vượt ngoài tầm kiểm soát của con người. Tuy nhiên, trong tác phẩm của Guillermo del Toro, hình ảnh ấy được tái sinh hoàn toàn khác biệt.
Ảnh: Tư liệu
Dưới góc nhìn của ông, sinh vật Frankenstein được tạo nên với vẻ đẹp lạ lùng: cao lớn, thanh mảnh, và được kết hợp từ những phần cơ thể được Victor tuyển chọn kỹ lưỡng để hướng tới sự hoàn mỹ. Cách khắc họa này thách thức toàn bộ định kiến trước đó. Không chỉ vậy, việc cả nhà khoa học và sinh vật đều mang tên Victor còn thể hiện chủ ý của del Toro trong việc xóa nhòa ranh giới giữa “người sáng tạo” và “tạo vật”, đồng thời chôn vùi hình ảnh méo mó mà cái tên Frankenstein từng gợi lên.
Bên cạnh đó, trong kịch bản, ông còn tạo ra những nhân vật mới, trong đó đáng chú ý nhất là Elizabeth do Mia Goth thủ vai, người là em dâu của Victor và nhanh chóng nhìn thấy ở sinh vật kia cảm giác thuần nguyên. Là người phụ nữ thông minh, gan dạ, cô nhìn tạo vật này không chỉ dưới nhãn quan khoa học (bộ phim tiết lộ cô rất say mê nghiên cứu côn trùng) mà còn là cả tôn giáo. Phân cảnh khi Elizabeth tranh cãi với Victor về nó, ta thấy cô đã lập luận vì không phải tạo vật của Chúa, nên cũng có nghĩa nó không phạm tội tổ tông. Vì vậy với Elizabeth, tạo vật này thuần nguyên, trong sáng, thiện tâm một cách đặc biệt.
Ảnh: Tư liệu
Điều đó được giữ xuyên suốt bộ phim, để đến cảnh cuối khi cô hy sinh mình nhằm giữ mạng sống cho sinh vật này, ta thấy ở đó một bước chuyển rúng động. Bộ phim đặt ra câu hỏi: Liệu ai mới là quái vật? Tạo vật gây hoảng sợ hay chính con người đã tạo ra nó. Đây là câu hỏi không mới, nhưng được Guillermo del Toro khai thác xuyên suốt, từ Hình hài của nước, Pinocchio cho đến Mê cung Thần Nông hay Nightmare Alley. Sinh vật ấy cũng như loài thủy quái trong bộ phim đoạt giải Oscar, ngoại hình có thể gớm ghiếc và không thuận mắt, nhưng sâu trong đó là sự thiện tâm, không ố tạp, ít nhất là những buổi đầu.
Thời gian trôi đi, nó dần hắc hóa và tất cả đều được phản ánh qua chính đời sống mà nó quan sát. Nó thấy tổn thương khi bị Victor Frankenstein vứt bỏ. Nó thấy tuyệt vọng khi mình cố giúp một ông già thoát khỏi nanh vuốt chó sói nhưng rồi lại bị hiểu lầm chính là nguồn cơn… Cho đến tận cùng, sự bất tử của nó cũng được Guillermo del Toro khai thác đặt ra câu hỏi theo hướng hiện sinh: Nó được sinh ra để làm gì trong một cõi đời bạo liệt, hung tàn và không thể chết? Qua đó đúng như tựa phụ của cuốn tiểu thuyết mà ta thường ít biết hơn: “Prometheus thời hiện đại”, nhà làm phim cũng cho thấy hai mặt của một đồng xu: Phát minh, sáng tạo luôn đi kèm với hủy diệt, khủng hoảng nếu ta không biết kiềm chế chính bản thân mình.
Ảnh: Tư liệu
Những yếu tố làm nên thành công
Thành công của Frankenstein nằm ở kịch bản chuyển thể. Đây luôn là thế mạnh của Guillermo del Toro, từ khi ông tự sáng tạo những câu chuyện thu hút như trilogy Dị chủng, Mê cung Thần Nông, Hình hài của nước… cho đến chuyển thể Pinocchio. Frankenstein của Guillermo del Toro đã dập tắt nỗi sợ và những định kiến cố hữu, từ đó đặt ra những câu hỏi lớn về hiện sinh, mặt trái của khoa học lẫn sự kình chống của thể xác và linh hồn. Victor và tạo vật của mình chính là 2 phần của một thể thống nhất: tham lam tạo ra quái vật, yêu thương tạo ra thiên thần.
Điểm nhấn thứ hai phải kể đến khả năng diễn xuất, trong đó đáng chú ý nhất là hai tên tuổi trẻ Oscar Isaac trong vai Victor Frankenstein và Mia Goth trong vai Elizabeth. Isaac gây chú ý không chỉ trong vai một nhà khoa học thời trẻ, mà sự đối lập trong nét diễn xuất càng về cuối phim lại khiến cho người xem sởn gai ốc. Trong khi đó, vai của Mia Goth lại gợi đến cách Sally Hawkins thủ vai Elisa Esposito trong Hình hài của nước, khi sự thuần khiết dù thô mộc đã được hiện lên một cách ấn tượng. Ngoài ra Jacob Elordi trong vai Sinh vật cũng gây được ấn tượng lớn, tiếp tục khẳng định vị trí của nam diễn viên sau TV series Đường hẹp lên miền Bắc thẳm và Đồi gió hú sắp tới. Tuy là dàn diễn viên trẻ, nhưng có thể nói lần này Guillermo del Toro đã chọn rất đúng, tương tự như cách Quentin Tarantino từng làm thành công trong Once Upon a Time in Hollywood, giúp Austin Butler, Margaret Qualley, Mikey Madison… từng bước khẳng định cá tính.
Ảnh: Tư liệu
Thiết kế trang phục và bối cảnh của Frankenstein xứng đáng chiến thắng hoặc ít nhất nhận được đề cử Oscar cho các hạng mục nói trên. Lấy bối cảnh thế kỷ 19, chi tiết váy xòe, lông vũ, khăn voan… giúp các nhân vật vừa huyền bí vừa thu hút. Không thể phủ nhận chính trang phục đã giúp vai diễn của Mia Goth thêm phần thành công, cũng như nhân vật người mẹ Victor ở đầu bộ phim. Trong khi đó, tòa tháp nơi Victor tạo ra sinh vật của mình cũng rất độc đáo, giao thoa giữa những tòa lâu đài Gothic là điển hình của các tác phẩm kinh điển với thế giới phép thuật, mà tin chắc rằng khi thoáng liếc qua sẽ gợi nhớ khung cảnh của Wicked hiện đang trong quá trình quảng bá phần 2.
Dĩ nhiên, bộ phim vẫn còn những điểm yếu nhỏ. Hiệu ứng của phim vẫn chưa tạo được cảm giác chân thật. Đơn cử trong đoạn Victor thiêu rụi tòa tháp để hủy diệt sinh vật bản thân tạo ra, hiệu ứng lửa cháy khiến người xem dễ dàng nhận ra là sản phẩm của máy tính. Trong khi đó, những phân đoạn đắt giá như khi Elizabeth tranh cãi với Victor về tạo vật hay quá khứ của nhà khoa học đôi khi lại bị cắt cúp khá vội, chưa để lại dư âm thật sự cho khán giả xem phim.
Dù vậy không thể phủ nhận Frankenstein vẫn là một tác phẩm ấn tượng, độc đáo và không dễ quên. Guillermo del Toro bằng những sáng tạo và cải biến câu chuyện đã mang đến một cách tiếp cận mới cho câu chuyện và motif đã quá quen thuộc, từ đó tiếp tục đặt ra câu hỏi quái vật là ai, bởi ta cũng chính là thứ mà mình tạo ra.
