“Vùng Đất Luân Hồi”: Vũ khúc về sự sống và cái chết
Bài Tuan Anh
Tha thứ là phép màu sau cuối của luân hồi
Phải mất hơn hai thập kỷ kể từ My Life as McDull, hoạt hình Hong Kong mới lại tìm thấy một người kế vị xứng tầm mang tên của Vùng Đất Luân Hồi. Sức hút của tác phẩm trước hết đến từ bảng thành tích lẫy lừng của nó. Phim tạo nên cơn địa chấn tại phòng vé quê nhà khi xác lập kỷ lục là phim nội địa ăn khách nhất năm, phim hoạt hình Hong Kong có doanh thu cao nhất mọi thời đại. Hành trình chinh phục những đỉnh cao của phim càng thêm rực rỡ với 3 đề cử quan trọng tại giải Kim Mã cho Nhạc phim, Kịch bản chuyển thể và Phim hoạt hình xuất sắc nhất.
Hoàn tất cuộc viễn chinh ngoạn mục từ sân khấu Kim Mã, phim vinh dự góp mặt tại Liên hoan phim hoạt hình quốc tế Annecy (Pháp) nơi được mệnh danh là “Cannes của làng hoạt hình”. Đây vốn là thánh đường của những xưởng phim danh tiếng như Ghibli hay các studio hàng đầu châu Âu và là nơi tôn vinh những giá trị độc bản của dòng phim arthouse.
Vùng Đất Luân Hồi mở ra tại Cõi Ngoại – một miền không gian hư thực, trạm dừng chân nằm giữa lằn ranh sinh tử do Thiên Nữ cai quản và là nơi những linh hồn vừa trút hơi thở cuối cùng tụ hội về, dọn dẹp lại ký ức và buông bỏ oán niệm để chuẩn bị bước vào một kiếp lai sinh. Trong thế giới ấy, mỗi linh hồn ra đi đều để lại một sợi dây đỏ. Từng nút thắt trên dây là một vướng bận chưa nguôi, một lời thề chưa dứt. Khi oán niệm tích tụ quá sâu, một mầm quỷ sẽ nảy nở ngay trong tim, biến linh hồn thành Nhân Quỷ, thực thể hung ác đe dọa sự an nguy của cả hai cõi giới.
Chuyện phim bắt đầu khi Tiểu Quỷ, một tinh linh có nhiệm vụ dẫn dắt các linh hồn, vô tình gặp gỡ Tiểu Muội. Cô bé vô tư rong ruổi tìm em trai nhưng không hay biết rằng bản thân đã chết. Sự ngây thơ của một linh hồn non trẻ đã chạm đến phần người bên trong vị tinh linh dẫn đường. Tiểu Quỷ dần biết tò mò, biết rung cảm và trong tính vô ngã của cậu, những rạn nứt bắt đầu thành hình.
Bi kịch ập đến khi Thiên Nữ phát hiện mầm mống Nhân Quỷ đang âm thầm lớn lên trong lòng Tiểu Muội. Trước lệnh trừng phạt người bạn của mình, Tiểu Quỷ đã đưa ra một lời thề: canh giữ linh hồn cô bé suốt 1000 năm luân hồi để đảm bảo mầm ác kia vĩnh viễn không thể nảy mầm và nếu không thể ngăn bạn hóa quỷ, chính cậu cũng sẽ tan thành tro bụi.
Hành trình dồn hết tâm sức để khơi dậy ánh sáng tỉnh thức cho Tiểu Muội, chính trong lòng Tiểu Quỷ lại bắt đầu nảy sinh những nút thắt vô hình. Hóa ra, tình thương chân thành luôn tự mang theo những vướng bận của riêng nó. Phim truyền tải thông điệp rằng không ai có thể xoay chuyển quá khứ, càng không thể ngăn được bánh xe nghiệp quả đang lầm lũi vận hành theo quy luật của nó. Nhưng để hóa giải bi kịch, cách duy nhất là sự tha thứ, cho người khác, cho cả bản thân. Và suy cho cùng, khi ta cứu rỗi được một linh hồn đang lún sâu trong bóng tối, ta cũng chính là đang cứu rỗi cả thế giới này.
Triết lý về mầm ác, sự vô thường
Vùng Đất Luân Hồi chuyển thể từ Sennenki: Thousand Year Journey of an Oni – một cuốn tiểu thuyết đồ sộ, mang đậm hơi thở văn hóa và triết lý Phù Tang của nhà văn Nhật Naka Saijo. Để đưa một nguyên tác dày đặc tầng nấc ấy lên màn ảnh, đạo diễn Tommy Ng Kai Chung và biên kịch Polly Yeung đã thực hiện một cuộc giải phẫu đầy bản lĩnh. Thay cho việc tái hiện trọn vẹn hành trình ngàn năm dài dằng dặc, họ chọn cách cô đọng hóa mọi thông điệp vào ba nhân vật tiêu biểu, đại diện cho ba kiếp nhân sinh. Sự tinh gọn này vừa giúp mạch truyện trở nên thanh thoát, dễ tiếp nhận hơn vừa tạo ra những khoảng lặng cần thiết để người xem tự chiêm nghiệm về vòng lặp luân hồi.
Trong văn hóa Á Đông, con số 3 biểu tượng cho thiên – địa – nhân và đặc biệt là sự vận hành khép kín của duyên – nghiệp – quả. Chọn tập trung khai thác ba kiếp người chính là cách phim kiến tạo một vòng lặp nhân quả hoàn chỉnh, soi rọi vào tận cùng bản chất nhân tính.
Băng qua những thời đại và vùng đất khác nhau, Tiểu Quỷ chứng kiến những số phận đang bị bóng tối của hận thù và tuyệt vọng nuốt chửng. Đó là công chúa Cổ Lan, người đang vụn vỡ trước cái chết bí ẩn của Phụ vương và nỗi hận thù đang đẩy vương triều vào cảnh binh đao loạn lạc; là sự vùng vẫy trong tuyệt lộ của anh nông dân Thiên Sơn – người sẵn sàng đánh đổi cả linh hồn cho quỷ dữ chỉ để cứu lấy gia đình và dân làng khỏi cơn đói kém lầm than. Hay là bóng hình nhỏ bé, đơn độc của cô bé Tiểu Anh khi mất đi người chị, điểm tựa duy nhất trong đời, cùng những đứa trẻ thơ dại phải vắt kiệt sức lao động trong các công xưởng khắc nghiệt thời kỳ Cách mạng Công nghiệp.
Ba thời đại, ba tầng lớp, ba số phận khác nhau, tất cả đều bị bủa vây bởi những nghịch cảnh trái ngang của kiếp người. Từng mảnh đời, từng nỗi đau riêng biệt ấy tưởng chừng như lạc lõng, nhưng khi những nút thắt cuối cùng được tháo gỡ, chúng lại hợp nhất thành một bức tranh vẹn toàn. Nỗi đau của họ lại mang chung một diện mạo: sự quằn quại giữa yêu thương và oán hận. Để rồi, khi bức màn sự thật dần hé lộ, người xem không khỏi bàng hoàng trước những mảng tối sâu thẳm và khốc liệt mà mỗi linh hồn phải đối diện.
Cái hay của phim nằm ở triết lý về mầm ác. Trong mỗi linh hồn đều ẩn chứa bóng tối của sân si và thù hận; nếu không thể gột rửa những tạp niệm ấy để chúng phình đại thành quỷ dữ, họ sẽ vĩnh viễn đánh mất cơ hội được làm người. Thế giới quan của phim, từ bối cảnh hậu kiếp cho đến những biến thiên của dòng đời, đều thấm đẫm triết lý Phật giáo về sự vô thường. Đó là lời nhắc nhở rằng vạn vật trên thế gian này vốn chẳng có gì là vĩnh cửu; mọi khổ đau của nhân thế chung quy cũng chỉ vì lòng người cố chấp, khước từ quy luật đổi thay tất yếu của tạo hóa.
Là phim hoạt hình nhưng Vùng Đất Luân Hồi tuyệt nhiên không phải tác phẩm dành cho trẻ nhỏ. Với nhãn dán 15+, đằng sau những khung hình huyền ảo là một thế giới đen tối, bạo liệt đến rùng mình với những phân cảnh máu me, hành hình và cả sự tàn bạo của tập tục ăn thịt người.
Sự xáo trộn về thời không và các tuyến nhân vật chồng chéo dễ khiến người xem rơi vào trạng thái hoang mang. Phải đợi đến tận hồi cuối, khi mọi mắt xích được thắt chặt lại, ta mới vỡ òa nhận ra dụng ý của đạo diễn. Toàn bộ các mạch truyện cùng cộng hưởng, kết tinh thành một chương cuối hoành tráng và đầy xúc động, đủ để đền đáp xứng đáng cho sự kiên nhẫn xuyên suốt hành trình.
Những khung hình đầy duy mỹ trong “Vùng đất luân hồi”
Bên cạnh sự chỉn chu trong khâu kịch bản, Vùng Đất Luân Hồi còn chinh phục người xem bởi những khung hình rực rỡ, choáng ngợp, kết hợp nhuần nhuyễn giữa kỹ thuật đồ họa 2D và 3D. Bộ phim tạo ra một sự tương phản đầy duy mỹ: nếu cõi hậu kiếp hiện lên với những khung hình siêu thực, bảng màu rực rỡ và bầu không khí tĩnh tại đến hư ảo, thì thế giới phàm trần lại bị vây bủa bởi những gam màu trầm mặc, u tối, gợi lên sự nặng nề.
Phim thể hiện sự đầu tư và tỉ mỉ trong tạo hình nhân vật, đặc biệt là nhân vật Tiểu Quỷ. Khoác trên mình bộ trang phục mang phong vị nghi lễ của vùng đất Tây Tạng huyền bí, Tiểu Quỷ hiện lên cùng chiếc mặt nạ méo mó, kỳ dị. Thành công thực sự cũng lại nằm ở chính sự mạo hiểm này, họ buộc khán giả phải gạt bỏ định kiến về ngoại hình để dần cảm thụ và trót yêu cái linh hồn ẩn sau vẻ ngoài dị biệt ấy.
Sự tinh tế trong ngôn ngữ điện ảnh của Tommy Ng được thể hiện rõ nét nhất qua cách ông xử lý đôi mắt của các nhân vật vốn là cửa sổ tâm hồn nhưng lại được thiết kế theo lối tối giản hóa tối đa. Thay vì đặc tả đôi mắt với lòng trắng rõ rệt, chúng lại được phủ lên lớp sắc diện đồng nhất với làn da, chỉ để lại những đồng tử sâu thẳm.
Song hành cùng thị giác là một không gian âm thanh đầy mê hoặc. Phần nhạc nền được nhào nặn bởi bộ ba tài năng Adlian Chou, CMgroovy và Vicky Fung mang tới một dòng chảy âm nhạc mãnh liệt, giàu sức gợi nhưng cũng đầy rẫy những biến tấu bất ngờ, khơi gợi những rung động nguyên sơ, khiến khán giả vừa bàng hoàng, vừa say đắm.
Tựu trung, dẫu còn đó những gập ghềnh trong cách dẫn dắt tình tiết, Vùng Đất Luân Hồi vẫn là một thành tựu đáng nể của Tommy Kai Chung Ng trong lần đầu cầm lái một dự án đồ sộ. Tác phẩm là một tín hiệu đầy lạc quan, hứa hẹn tạo nên những dư chấn tích cực cho tương lai của ngành công nghiệp hoạt hình Hong Kong trên trường quốc tế.
_______
Bài: Hoàng Thúy Vân
