Thời khắc chuyển giao năm mới, dù ở Á Đông hay phương Tây, luôn mang theo một cảm xúc rất riêng – vừa háo hức, vừa mong manh, lại chất chứa nhiều kỳ vọng. Trong những ngày Tết, người ta tin rằng từng lựa chọn nhỏ, kể cả món ăn đặt trên bàn, đều mang ý nghĩa khởi đầu. Không chỉ nuôi dưỡng cơ thể, ẩm thực ngày năm mới còn gửi gắm những ước mong về may mắn, đủ đầy và thuận lợi cho hành trình phía trước. Hãy cùng ELLE Man khám phá những món ăn được xem là mang lại vận may theo quan niệm Đông - Tây.
Tại những nền văn hóa khác nhau, món ăn may mắn không nhất thiết phải cầu kỳ hay xa xỉ. Điều quan trọng nằm ở biểu tượng như hình dáng, màu sắc, cách chế biến, hay thậm chí là câu chuyện đằng sau món ăn ấy. Khi đặt chúng lên bàn tiệc, con người đang lặng lẽ gửi gắm lời chúc cho chính mình và những người thân yêu.
Trong văn hóa Á Đông, nơi nền văn minh lúa nước đã định hình lối sống hàng nghìn năm, gạo luôn đứng ở vị trí trung tâm. Một bát cơm trắng ngày Tết không chỉ là món ăn, mà là biểu tượng của no đủ, của nền tảng vững bền. Tại Việt Nam, mâm cơm ngày Tết với bánh chưng, bánh giày chính là hình ảnh cô đọng của đất trời từ gạo nếp ngon lành, đậu xanh thơm mát đến thịt mỡ béo mềm gói trong lá dong xanh ngắt, chậm rãi nấu qua đêm dài. Sự tròn đầy ấy đại diện cho mong cầu một năm an ổn, đủ đầy cả vật chất lẫn tinh thần.
Bánh chưng (Ảnh: Tư liệu)
Người Hoa lại gửi gắm may mắn vào món sủi cảo. Đây là những chiếc bánh nhỏ có hình dáng giống thỏi vàng cổ. Ăn sủi cảo đầu năm không chỉ là thưởng thức món ngon, mà là “nuốt” vào mình lời chúc tài lộc. Tại một số gia đình, người ta còn giấu đồng xu trong một chiếc sủi cảo, để ai ăn trúng sẽ gặp vận may đặc biệt.
Món sủi cảo (Ảnh: Unsplash)
Ở Nhật Bản, bữa ăn đầu năm Osechi Ryori được chuẩn bị từ nhiều ngày trước, với từng món mang ý nghĩa riêng như đậu đen kuromame tượng trưng cho sức khỏe và sự chăm chỉ; trứng cá trích kazunoko cầu mong con cháu đông đúc; rong biển kombu gợi liên tưởng đến từ yorokobu niềm vui. Mọi thứ đều được sắp xếp tinh gọn, đẹp mắt, như một lời nhắc về sự hài hòa giữa con người và thiên nhiên.
Còn tại Hàn Quốc, bát canh bánh gạo tteokguk đầu năm không thể thiếu. Người Hàn tin rằng chỉ khi ăn canh bánh gạo, bạn mới “già thêm một tuổi”. Những lát bánh gạo trắng, dài, tròn tượng trưng cho sự khởi đầu tinh khiết và cuộc đời nối dài, trôi chảy.
Phương Tây: May mắn đến từ hình dáng, màu sắc và mùa vụ
Tại phương Tây, quan niệm về món ăn may mắn ít gắn với nghi lễ tâm linh hơn, nhưng lại mang đậm tính biểu tượng và lịch sử. Ở nhiều quốc gia châu Âu, nho là biểu tượng của sự sung túc. Tiêu biểu tại Tây Ban Nha, người ta ăn 12 quả nho vào khoảnh khắc giao thừa, mỗi quả đại diện cho một tháng trong năm. Nếu ăn trọn vẹn trong tiếng chuông đồng hồ, năm mới sẽ suôn sẻ.
Người Ý lại tin vào đậu lăng. Những hạt đậu tròn, nhỏ, khi nấu chín phồng lên giống đồng xu, tượng trưng cho tiền bạc sinh sôi. Bữa tối đầu năm của người Ý thường có xúc xích ăn kèm đậu lăng vừa đậm đà, vừa mang lời chúc tài chính dồi dào.
Ảnh: Unsplash
Ở các nước Bắc Âu, cá trích muối xuất hiện trong bữa ăn năm mới như biểu tượng của sự chuyển động và thịnh vượng. Cá luôn bơi theo đàn, lấp lánh dưới ánh sáng hình ảnh của dòng chảy liên tục, không ngưng trệ. Người ta tin rằng ăn cá đầu năm sẽ giúp cuộc sống “thuận dòng”.
Trong khi đó, tại Mỹ đặc biệt là miền Nam. món đậu mắt đen (black-eyed peas) được xem là “bùa may mắn” cho năm mới. Đậu thường được nấu cùng thịt xông khói và rau xanh. Màu xanh tượng trưng cho tiền bạc, còn đậu đại diện cho sự khiêm nhường nhưng bền bỉ.
Ảnh: Tư liệu
Đông – Tây gặp nhau trên bàn tiệc năm mới hiện đại
Trong đời sống đương đại, khi ranh giới văn hóa ngày càng giao thoa, bàn tiệc đầu năm cũng trở nên linh hoạt hơn. Một gia đình Việt có thể vừa giữ bánh chưng truyền thống, vừa thêm salad đậu lăng hay cá hồi nướng kiểu Âu. Điều thú vị là dù xuất phát từ những nền văn hóa khác nhau, các món ăn may mắn đều xoay quanh vài giá trị cốt lõi là sự đủ đầy, chuyển động, sinh sôi và cân bằng.
Những đầu bếp fine dining trên thế giới cũng đang khai thác khía cạnh này để kể câu chuyện năm mới bằng ngôn ngữ ẩm thực. Một món risotto nấu từ gạo Việt, dùng nước dùng kombu Nhật, ăn kèm cá địa phương… tất cả không chỉ là sự giao thoa kỹ thuật, mà còn là cách gói ghém nhiều tầng ý nghĩa vào một đĩa ăn.
Ảnh: Unsplash
Dù tin hay không tin vào biểu tượng, khó phủ nhận những món ăn đầu năm mang lại cho con người cảm giác an tâm. Chúng giúp ta chậm lại, ý thức hơn về khoảnh khắc hiện tại. Khi cùng nhau nấu nướng, bày biện và thưởng thức, ta đang tạo ra một không gian kết nối với gia đình, bạn bè, và cả chính mình.
Có lẽ, may mắn lớn nhất không đến từ việc ta ăn gì, mà từ cách ta ăn. Ta thưởng thức trong sự biết ơn, trong niềm vui, trong sự sẻ chia. Một bát canh nóng, một miếng bánh truyền thống, hay một món ăn mới mẻ được thử lần đầu… tất cả đều có thể trở thành “món ăn may mắn” nếu thưởng thức bằng cảm xúc tích cực. Dù bạn chọn một món ăn cổ truyền hay mang hơi thở quốc tế, hãy để bàn tiệc đầu năm trở thành nơi gửi gắm mong ước về một năm tròn đầy.
Bởi sau cùng, may mắn không chỉ thể hiện qua món ăn mà được nuôi dưỡng mỗi ngày từ những lựa chọn nhỏ, bắt đầu ngay từ bữa đầu tiên của năm mới.
