Những nhân vật hoạt hình kinh điển, những biểu tượng trò chơi điện tử và nghệ thuật vật phẩm sưu tầm đã đường hoàng tiến vào mặt số của những cỗ máy cơ khí giá trị. Những cú bắt tay lịch sử này đang thực sự mở ra nhiều khía cạnh thú vị và đặt tiền đề cho nhiều yếu tố phát triển khác nhau ít ai biết trong ngành đồng hồ xa xỉ.
CUỘC CÁCH MẠNG TỪ THẾ GIỚI VĂN HÓA ĐẠI CHÚNG
Nếu ngược dòng lịch sử, việc đưa nhân vật hoạt hình lên đồng hồ không phải là mới. Gérald Genta – cha đẻ của Royal Oak và Nautilus đã từng gây chấn động vào những năm 1980 khi đưa chuột Mickey lên những cỗ máy điểm chuông xa xỉ của mình. Dù bị giới bảo thủ thời bấy giờ chỉ trích, Genta đã gieo một hạt mầm cho tương lai. Xu hướng này bắt đầu lan tỏa hơn từ những năm 2010, khi một số maison dám bước ra khỏi vùng an toàn của di sản thuần túy. Tiêu biểu có thể nhắc đến màn collab giữa Hublot và nghệ sĩ đường phố Shepard Fairey. Đến năm 2021 – 2022, làn sóng thực sự bùng nổ với Audemars Piguet x KAWS và Breitling x Astro Boy. Đến 2026, đây không còn là hiện tượng đơn lẻ mà đã trở thành chiến lược dài hạn. Đại dịch toàn cầu đã thay đổi hoàn toàn hệ giá trị của con người. Khoảng thời gian tĩnh lặng khiến thế giới khao khát những giá trị mang tính hoài niệm. Đồng thời, sự trỗi dậy của thế hệ tinh hoa mới – Millennials và Gen Z, những người chiếm đến 40% lượng khách hàng mới của ngành xa xỉ – đã buộc các nhà chế tác phải thay đổi ngôn ngữ.
Các thương hiệu nhận ra rằng thế hệ trẻ, những người lớn lên cùng manga, anime, máy chơi game Nintendo và văn hóa đường phố không chỉ tìm kiếm độ chính xác cơ học đóng khung trong những chiếc dress-watch mặt trắng kim xanh truyền thống, mà còn muốn một chiếc đồng hồ kể được câu chuyện của chính họ. Dự báo, xu hướng này sẽ không dừng lại mà tiếp tục là động lực tăng trưởng chính của phân khúc đồng hồ giới hạn ít nhất trong 5 năm tới.
CHIẾN LƯỢC DÀI HẠN CỦA NHỮNG THƯƠNG HIỆU LỚN
Không phải ngẫu nhiên mà những nhà chế tác danh tiếng như Audemars Piguet, Breitling, Franck Muller hay TAG Heuer lại dành thời gian và nguồn lực cho những nhân vật hoạt hình hay nghệ sĩ đương đại. Đằng sau mỗi màn collab là một tính toán tinh tế: mở rộng câu chuyện thương hiệu mà không làm phai nhạt DNA cốt lõi. KAWS không chỉ mang COMPANION lên mặt số Royal Oak Concept Tourbillon, ông còn buộc nhà chế tác phải tái cấu trúc bố cục hiển thị, để nhân vật trở thành trung tâm của một tourbillon mới. Breitling chọn Astro Boy vì Osamu Tezuka – cha đẻ của manga hiện đại – hoàn toàn đáp ứng tinh thần tiên phong của Avenger. Franck Muller để Snoopy làm kim giờ trên Crazy Hours – một tính năng vốn đã táo bạo, nay trở nên vừa tinh nghịch vừa nghệ thuật.
Lý do sâu xa hơn là tính cấp thiết trong việc phải giữ sự kết nối với thời đại. Trong khi di sản vẫn là nền tảng, những collab này giúp thương hiệu nói chuyện với một thế hệ mới mà không phải hy sinh chất lượng chế tác. Đối với các nhà chế tác Thụy Sĩ có tuổi đời hàng thế kỷ, việc hợp tác với một biểu tượng hoạt hình không phải là một quyết định bốc đồng mà chính xác là một chiếc lược kinh doanh và truyền thông sắc sảo.
NHỮNG SÁNG TẠO KỂ CÂU CHUYỆN ĐƯƠNG ĐẠI
Sự khác biệt giữa một món đồ chơi và một tuyệt tác cơ khí đến từ cách nhà chế tác vinh danh nhân vật trên sáng tạo của mình. Trong phân khúc cao cấp, các biểu tượng văn hóa không bị dán lên mặt số một cách hời hợt, ngược lại, còn định đoạt cách cấu trúc cơ khí phục vụ câu chuyện nghệ thuật.
Audemars Piguet x KAWS Royal Oak Concept Tourbillon Companion
Nhân vật COMPANION của KAWS ngự trị tại tâm mặt số được chạm khắc 3D trên nền chất liệu titanium. Để nhường sân khấu cho tác phẩm điêu khắc này, nghệ nhân đã phát triển một bộ máy hoàn toàn mới, chuyển hệ thống chỉ báo giờ – phút ra viền mặt số. Lồng tourbillon bố trí tinh tế ngay tại ngực của nhân vật, tựa như một trái tim đang đập. Ra mắt với số lượng giới hạn chỉ 250 chiếc, đây là sự hợp nhất đỉnh cao giữa đồng hồ xa xỉ và nghệ thuật đương đại.
Breitling Avenger B01 Chronograph 44 Astro Boy
Nhân vật Astro Boy – di sản của Osamu Tezuka, biểu tượng của sự trỗi dậy công nghệ Nhật Bản – hiện diện trên mặt số màu vàng rực rỡ của dòng đồng hồ hàng không Avenger. Chỉ có 99 chiếc trên toàn cầu, sáng tạo đặc biệt này vận hành bằng bộ máy in-house B01 trứ danh, chấm phá hình ảnh Astro Boy cùng các chi tiết màu đỏ ở nút bấm chronograph, đảm bảo tính cân bằng hoàn hảo giữa một mẫu đồng hồ chuyên dụng và hoài niệm tuổi thơ.
Franck Muller Crazy Hours x BWD Arctic Snoopy Limited Edition
Chức năng “Crazy Hours” của Franck Muller không chỉ phá vỡ quy luật tuyến tính của thời gian mà còn là đột phá bất quy tắc trong ngành chế tác đồng hồ truyền thống. Khi kết hợp cùng Bamford Watch Department (BWD) và chú chó Snoopy, sự táo bạo tới điên rồ ấy trở thành một tác phẩm nghệ thuật đậm tính trào phúng. Hai cánh tay của Snoopy đóng vai trò là kim chỉ giờ và phút, nhảy múa quanh các con số được sắp xếp lộn xộn trên mặt số.
TAG Heuer Mario Kart Limited Edition
Từ lâu, Motor-sport luôn là một phần huyết mạch của TAG Heuer. Việc đưa Mario Kart vào dòng Formula 1 và Carrera là một động thái không mới lạ nhưng lại khiến tín đồ thương hiệu thích thú. Những chi tiết như nấm tăng lực, ngôi sao hay mai rùa được xử lý tinh vi, tích hợp vào cơ cấu tourbillon cùng kim chronograph một cách duyên dáng.
SEIKO “Sonic The Hedgehog” 30th Anniversary & G-Shock GA-110EVA30 (Evangelion)
Ở phân khúc dễ tiếp cận hơn, Seiko tái hiện thế giới 16-bit của Sonic The Hedgehog với mặt số vạch xanh của vùng Green Hill Zone. Trong khi đó, G-Shock trao quyền thiết kế cho chính Ikuto Yamashita (NTK cơ khí của Evangelion) để sáng tạo ra mẫu GA-110EVA30. Những tác phẩm khó quên này là cửa ngõ hoàn hảo để nuôi dưỡng niềm đam mê sưu tầm cho thế hệ trẻ, trước khi họ bước chân vào thế giới của những cỗ máy cơ khí có mức giá cao hơn.
TIỀM NĂNG TẠI THỊ TRƯỜNG VIỆT NAM
Cốt lõi sau những màn kết hợp ấn tượng này là sự tôn trọng giữa hai thế giới. Để có một màn collab thành công, nghệ sĩ phải tham gia sâu vào quá trình thiết kế, buộc bộ máy và tiêu chuẩn hoàn thiện phải thay đổi phù hợp với ý tưởng sau cùng. Kết quả là một vật phẩm vừa mang hồn nghệ thuật vừa giữ trọn kỹ thuật haute horlogerie.
Tại Việt Nam, các mẫu đồng hồ ra đời từ những dự án kết hợp này mang đến một giá trị đặc biệt: Khả năng thể hiện bản sắc một cách tinh tế và đậm tính cá nhân hóa. Đã qua rồi thời một CEO hay nhà sáng lập chỉ có thể đeo một chiếc dress-watch mỏng manh để thể hiện sự nghiêm túc. Trong những phòng họp hiện đại hay các buổi networking, một chiếc Rolex vàng khối có thể giúp khẳng định vị thế, nhưng một chiếc Audemars Piguet x KAWS hay Breitling Astro Boy lại gửi đi thông điệp sâu sắc hơn nhiều. Đối với họ, giờ đây, những cỗ máy thời gian này đóng vai trò như vốn văn hóa hữu hình, những công cụ mở lời tuyệt hảo giúp tạo ra sự đồng cảm và kết nối sâu sắc với các đối tác cùng thế hệ. Hơn thế nữa, giới sưu tầm săn đón và xem những thiết kế này như một hình thức đầu tư cảm xúc vì mong muốn tìm lại một phần ký ức tuổi trẻ, nhưng được đóng gói trong bộ vỏ cơ khí tinh xảo, thứ có thể truyền lại cho thế hệ sau.
Xu hướng đưa văn hóa đại chúng vào nghệ thuật cơ khí không phải là sự hạ thấp của ngành công nghiệp đồng hồ, mặt khác, đây là bước đi đánh dấu sự tiến hóa tự nhiên, nơi ký ức, nghệ thuật và hoàn thiện cơ khí cùng hội ngộ. Trong tương lai, chúng ta có quyền được mong đợi thêm nhiều cuộc đối thoại sâu sắc hơn nữa giữa tinh hoa chế tác Thụy Sĩ cùng những biểu tượng của thời đại.
_______
Bài: John Lone
