|
Nội dung chính:
– Tắm nước lạnh có thể hỗ trợ tuần hoàn máu, tăng sự tỉnh táo, cải thiện tâm trạng và phục hồi cơ bắp, nhưng hiệu quả ở một số lợi ích vẫn cần thêm nghiên cứu xác nhận.
– Tắm nước lạnh không phải là phương pháp giảm cân hay tăng khả năng miễn dịch đã được chứng minh chắc chắn, dù có thể thúc đẩy trao đổi chất tạm thời và giảm tác động của bệnh đến sinh hoạt.
– Người mắc bệnh tim, bệnh phổi hoặc phụ nữ mang thai nên tham khảo ý kiến bác sĩ trước khi tắm nước lạnh để đảm bảo an toàn.
|
Tắm nước lạnh không chỉ mang lại cảm giác sảng khoái tức thì mà còn được nghiên cứu về khả năng hỗ trợ tuần hoàn máu, cải thiện tâm trạng, tăng sự tỉnh táo và mức năng lượng.
Tuy nhiên, tắm nước lạnh không phù hợp với tất cả mọi người. Dưới đây là những lợi ích đã được nghiên cứu, cùng những lưu ý quan trọng trước khi bạn quyết định đưa thói quen này vào cuộc sống hằng ngày.
I. LỢI ÍCH CỦA TẮM NƯỚC LẠNH
1. Cải thiện tuần hoàn máu
Khi tiếp xúc với nước lạnh, cơ thể sẽ ưu tiên đưa máu đến các cơ quan quan trọng nhằm duy trì thân nhiệt, đồng thời giảm lưu lượng máu đến bề mặt da. Sau khi kết thúc quá trình tiếp xúc với lạnh, các mạch máu giãn trở lại, giúp tăng cường lưu thông máu.
Những thay đổi này có thể hỗ trợ vận chuyển oxy, dưỡng chất đến các mô và duy trì hoạt động tuần hoàn hiệu quả.
2. Hỗ trợ hệ miễn dịch
Các nghiên cứu về tác động của tắm nước lạnh đối với hệ miễn dịch vẫn đang được tiếp tục. Một nghiên cứu cho thấy những người kết thúc buổi tắm bằng 30-90 giây nước lạnh trong ít nhất 30 ngày có số lần phải nghỉ làm vì bệnh giảm đáng kể, dù tổng số ngày mắc bệnh không thay đổi.
Kết quả này cho thấy tắm nước lạnh có thể giúp giảm tác động của bệnh đến sinh hoạt, nhưng chưa chứng minh khả năng phòng ngừa bệnh.
3. Tăng cường trao đổi chất và hỗ trợ giảm cân
Phần lớn các nghiên cứu về giảm cân tập trung vào ngâm nước lạnh hơn là tắm nước lạnh.
Ngâm nước lạnh (khi toàn bộ cơ thể được ngâm trong nước lạnh lúc tắm hoặc bơi) được biết là có thể làm tăng tốc độ trao đổi chất tạm thời. Cơ thể tăng cường trao đổi chất nhằm tạo thêm nhiệt để giữ ấm. Khi tốc độ trao đổi chất cao hơn, cơ thể sẽ đốt cháy nhiều calo hơn.
Nhiệt độ lạnh cũng kích hoạt mô mỡ nâu (brown adipose tissue) – loại mỡ có khả năng đốt cháy calo để tạo nhiệt. Tuy nhiên, tác động này hiện chưa đủ bằng chứng để khẳng định hiệu quả giảm cân hoặc kiểm soát đường huyết.
4. Cải thiện tâm trạng và sức khỏe tinh thần khi tắm nước lạnh
Tiếp xúc với lạnh sẽ kích thích hệ thần kinh giao cảm hoạt động mạnh hơn, đồng thời làm tăng nồng độ endorphin và noradrenaline – hai chất liên quan đến cảm giác hưng phấn, tỉnh táo và giảm căng thẳng.
Một số nghiên cứu về ngâm nước lạnh ghi nhận sự gia tăng nồng độ dopamine – chất dẫn truyền thần kinh liên quan đến động lực, cảm giác vui vẻ và hệ thống khen thưởng của não bộ.
Ngoài ra, việc thường xuyên tiếp xúc với nước lạnh, như bơi mùa đông, có thể liên quan đến mức độ căng thẳng và tâm trạng tích cực hơn. Một số nghiên cứu ban đầu cho thấy phương pháp này có thể hỗ trợ cải thiện tâm trạng và một số triệu chứng liên quan đến trầm cảm, nhưng cần thêm bằng chứng để xác nhận hiệu quả lâu dài.
5. Giúp da và tóc khỏe mạnh hơn
Nhờ khả năng tăng cường tuần hoàn máu và giảm phản ứng viêm, tắm nước lạnh có thể giúp làn da và mái tóc trông khỏe mạnh hơn. Nước lạnh có thể tạo cảm giác da săn chắc hơn nhờ tác động làm co mạch tạm thời trên bề mặt da.
Tuy nhiên, phần lớn bằng chứng hiện nay vẫn mang tính dự đoán và cần thêm các nghiên cứu chất lượng cao để xác nhận.
Theo Học viện Da liễu Hoa Kỳ (American Academy of Dermatology), tắm bằng nước ấm thay vì nước quá nóng cũng là một cách giúp bảo vệ làn da. Nước nóng có thể làm mất độ ẩm tự nhiên của da và làm trầm trọng thêm các tình trạng như chàm, vảy nến và mụn trứng cá.
6. Hỗ trợ phục hồi cơ bắp sau khi tập luyện
Sau khi tập luyện cường độ cao, việc tắm hoặc ngâm nước lạnh có thể giúp giảm cảm giác mệt mỏi, hạn chế đau nhức cơ và thúc đẩy quá trình phục hồi. Một số nghiên cứu cho thấy tác dụng giảm đau cơ có thể kéo dài tới bốn ngày. Tuy nhiên, mặc dù ngâm nước lạnh đã được chứng minh có hiệu quả sau tập luyện, vẫn chưa có nhiều nghiên cứu xác nhận rằng tắm nước lạnh mang lại lợi ích tương tự.
7. Tăng sự tỉnh táo và năng lượng khi tắm nước lạnh
Tắm nước lạnh có thể giúp tăng sự tỉnh táo và mức năng lượng với tác dụng tương tự như caffeine.
Một số nghiên cứu cho thấy tắm nước lạnh trong khoảng năm phút có thể giúp tăng cảm giác tỉnh táo, tập trung và năng lượng trong thời gian ngắn.
8. Hỗ trợ kiểm soát đau mạn tính
Một số bằng chứng cho thấy liệu pháp nước lạnh có thể giúp giảm đau ở những người mắc các bệnh lý mạn tính.
Một nghiên cứu phát hiện rằng những người mắc bệnh gút ngâm mình trong nước lạnh 20 phút mỗi ngày trong suốt bốn tuần đã giảm đau đáng kể, đồng thời cải thiện khả năng vận động của khớp, mức độ hoạt động thể chất và chất lượng cuộc sống.
9. Cải thiện khả năng sinh sản ở nam giới
Mối liên hệ giữa nước lạnh và khả năng sinh sản nam giới hiện vẫn chưa có nhiều nghiên cứu.
Một số giả thuyết cho rằng việc tiếp xúc với lạnh hằng ngày có thể cải thiện khả năng di động và sức sống của tinh trùng. Tuy nhiên, những nhận định này chủ yếu được suy luận từ các nghiên cứu về thiết bị làm mát bìu trong điều trị những người có chỉ số tinh dịch bất thường và chưa đủ bằng chứng để kết luận rằng tắm nước lạnh mang lại hiệu quả tương tự.
10. Nâng cao khả năng thích nghi và chống chịu
Ngoài lợi ích về thể chất, tiếp xúc với nước lạnh còn được cho là giúp tăng khả năng phục hồi tinh thần (resilience), cải thiện sự tự tin vào năng lực bản thân (self-efficacy) và nâng cao khả năng đối mặt với những tình huống áp lực.
Một số nghiên cứu cho thấy càng duy trì thói quen tiếp xúc với nước lạnh thường xuyên, những lợi ích này càng rõ rệt.
II. AI NÊN CẨN THẬN KHI TẮM NƯỚC LẠNH
Tắm nước lạnh có thể gây khó chịu và không phù hợp với tất cả mọi người.
Người mắc bệnh tim hoặc bệnh phổi cần đặc biệt thận trọng, vì nước lạnh có thể làm co mạch, tăng huyết áp và nhịp tim, từ đó làm tăng nguy cơ rối loạn nhịp tim hoặc các vấn đề hô hấp. Những người thuộc nhóm này nên tham khảo ý kiến bác sĩ trước khi áp dụng.
Phụ nữ mang thai cũng nên trao đổi với bác sĩ do hiện chưa có đủ bằng chứng về mức độ an toàn.
Ngoài ra, ảnh hưởng của nước lạnh đến testosterone vẫn chưa có kết luận thống nhất. Một số nghiên cứu cho thấy có sự thay đổi sau khi ngâm nước lạnh, trong khi các nghiên cứu khác không ghi nhận ảnh hưởng đáng kể.
|
– Tắm nước lạnh mang lại những lợi ích gì cho sức khỏe?
Tắm nước lạnh có thể hỗ trợ cải thiện tuần hoàn máu, tăng sự tỉnh táo, cải thiện tâm trạng, thúc đẩy phục hồi cơ bắp sau tập luyện và tăng trao đổi chất tạm thời, dù một số lợi ích vẫn cần thêm nghiên cứu để xác nhận.
– Những ai nên thận trọng hoặc tránh tắm nước lạnh?
Người mắc bệnh tim, bệnh phổi, phụ nữ mang thai hoặc những người có tình trạng sức khỏe đặc biệt nên thận trọng và tham khảo ý kiến bác sĩ trước khi tắm nước lạnh.
– Nên tắm nước lạnh trong bao lâu?
Nếu mới bắt đầu tắm nước lạnh, bạn nên tiếp xúc khoảng 30 giây rồi tăng dần theo khả năng thích nghi; đa số nghiên cứu sử dụng nhiệt độ khoảng 10–16°C với thời gian kéo dài chỉ vài phút.
|
________
Bài: Thùy Dung
Tham khảo: Healthline
