Những bộ phim gây tranh cãi mạnh mẽ tại LHP Cannes một thập kỷ qua
Bài Tuan Anh
Năm nay, Cannes thể hiện rõ tư duy cởi mở khi tôn vinh các nền điện ảnh ngoài Âu – Mỹ, những tác phẩm nói tiếng bản địa, hay các thước phim khai thác đề tài nữ quyền, di cư, hậu thuộc địa và khủng hoảng căn tính. Ghế Chủ tịch Ban giám khảo được giao cho đạo diễn Hàn Quốc Park Chan Wook – người từng làm nên lịch sử tại Cannes với Oldboy và Decision to Leave.
Hòa cùng không khí sôi động và những tranh luận nảy lửa về công nghệ AI tại Cannes 2026, hãy cùng điểm lại 8 bộ phim gây chia rẽ dư luận mạnh mẽ nhất tại liên hoan phim này trong thập kỷ qua.
John Lennon: The Last Interview (2026)
John Lennon: The Last Interview (2026) là bộ phim tài liệu được xây dựng dựa trên cuốn băng ghi âm cuộc phỏng vấn chuyên sâu và toàn diện cuối cùng của huyền thoại âm nhạc John Lennon cùng vợ ông, Yoko Ono, thực hiện với RKO Radio vào chiều ngày 8 tháng 12 năm 1980 – chỉ vài giờ trước khi nam ca sĩ bị ám sát ngay trước cửa căn hộ của mình ở New York. Bộ phim kéo dài 100 phút, tái hiện lại những chia sẻ đầy triết lý và ngẫu hứng của ông về cuộc sống gia đình, việc nuôi dạy con, tình yêu nhạc disco, mối quan hệ thăng trầm với Yoko Ono và cả những ký ức về The Beatles.
Được trình chiếu trong hạng mục Suất chiếu đặc biệt (Special Screenings) tại Cannes và nhận được sự ủng hộ từ gia đình (Yoko Ono và Sean Ono Lennon), phim lập tức châm ngòi cho một cuộc tranh luận nảy lửa từ giới phê bình ngay khi vừa ra mắt. Tâm điểm của sự tranh cãi xuất phát từ việc đạo diễn Steven Soderbergh đã sử dụng trí tuệ nhân tạo (Generative AI) để tạo ra các hình ảnh kỹ thuật số minh họa cho các chủ đề được nhắc đến trong cuộc phỏng vấn. Nhiều nhà phê bình và khán giả khó tính tại Cannes đánh giá các hình ảnh do AI tạo ra này trông kém tự nhiên, làm giảm đi tính chân thực lịch sử và sự thiêng liêng của một bộ phim tài liệu về một huyền thoại quá cố.
Her Private Hell (2026)
Her Private Hell là bộ phim điện ảnh giật gân, kinh dị mang phong cách viễn tưởng đánh dấu sự trở lại màn ảnh rộng của đạo diễn quái kiệt người Đan Mạch Nicolas Winding Refn (từng giành giải Đạo diễn xuất sắc nhất tại Cannes 2011 với tác phẩm Drive). Bối cảnh phim diễn ra tại một siêu đô thị tương lai mang hơi hướm kỳ ảo. Câu chuyện bắt đầu khi một màn sương mù bí ẩn bao vây thành phố, vô tình giải phóng một thực thể tà ác, vô hình và chết chóc. Giữa hỗn loạn, một cô gái trẻ mang trong mình nhiều tổn thương tâm lý (Sophie Thatcher) bắt đầu hành trình tìm kiếm người cha mất tích. Trên con đường định mệnh đó, cô vô tình chạm chán và đồng hành cùng một binh lính Mỹ (Charles Melton thủ vai) – người cũng đang dấn thân vào một cuộc phiêu lưu sinh tử, khốc liệt để giải cứu con gái mình khỏi địa ngục.
Refn nổi tiếng là đạo diễn thẩm mỹ hoá bạo lực, tác phẩm lần này vẫn tràn ngập những gam màu neon rực rỡ, hiệu ứng thị giác mạnh kết hợp với âm nhạc dồn dập tạo nên một bầu không khí cực đoan. Bộ phim được lựa chọn trình chiếu trong hạng mục Không tranh giải (Out of Competition) tại Liên hoan phim Cannes 2026 với buổi ra mắt toàn cầu vào ngày 18 tháng 5 năm 2026. Một bộ phận giới phê bình thẳng thắn chỉ trích bộ phim là một mớ hỗn độn, lạm dụng kỹ xảo và bạo lực để che lấp đi cốt truyện lỏng lẻo. Ngược lại, những người hâm mộ trung thành của dòng phim tác giả (auteur cinema) lại ca ngợi đây là một kiệt tác nguyên bản, phá vỡ mọi quy chuẩn điện ảnh thông thường.
The Idol (2023)
The Idol (2023) là một bộ phim truyền hình dài tập thuộc thể loại tâm lý, chính kịch do hãng HBO sản xuất, được nhào nặn dưới bàn tay của đạo diễn Sam Levinson (cha đẻ của loạt phim đình đám Euphoria). Phim xoay quanh Jocelyn (Lily-Rose Depp), một ngôi sao nhạc Pop đang trên đà vực dậy sự nghiệp sau sự ra đi đột ngột của mẹ cô và một cuộc khủng hoảng tinh thần nghiêm trọng làm hủy hoại chuyến lưu diễn trước đó. Trong lúc loay hoay tìm lại ánh hào quang và định hình phong cách mới, Jocelyn vô tình gặp gỡ Tedros ( Abel The Weeknd Tesfaye) – một gã quản lý hộp đêm bí ẩn, có sức hút kỳ lạ nhưng thực chất là kẻ đứng đầu một giáo phái hiện đại. Tedros thâm nhập vào cuộc sống của Jocelyn, thao túng tâm lý và kiểm soát toàn bộ từ âm nhạc, hình ảnh cho đến các mối quan hệ của cô, đẩy nữ ca sĩ vào một vòng xoáy nhục dục và tự hủy hoại.
Một trong những quyết định táo bạo và gây ồn ào nhất của HBO là đưa hai tập đầu tiên của The Idol đến trình chiếu ra mắt thế giới tại Liên hoan phim Cannes lần thứ 76 (tháng 5 năm 2023) trong hạng mục Không tranh giải. Đây là một tiền lệ hiếm hoi đối với một series truyền hình và nó đã tạo nên một làn sóng tranh luận nảy lửa ngay tại nước Pháp. Giới chuyên môn tại Cannes thẳng thắn dán nhãn bộ phim là “rác phẩm khiêu dâm” với kịch bản nông cạn, khai thác cơ thể phụ nữ một cách rẻ rúng. Sau màn chào sân thảm họa này, số điểm của phim trên chuyên trang Rotten Tomatoes tụt dốc thê thảm xuống mức dưới 10% – một trong những điểm số tệ hại nhất lịch sử các chương trình của HBO.
Titane (2021)
Titane là một bộ phim điện ảnh giật gân, body-horror do nữ đạo diễn người Pháp Julia Ducournau biên kịch và đạo diễn. Cốt truyện của Titane theo chân Alexia (Agathe Rousselle), một cô gái mang một miếng mảng titan trong đầu sau một tai nạn giao thông nghiêm trọng thuở nhỏ. Lớn lên, cô trở thành một vũ công trình diễn tại các triển lãm ô tô và sở hữu một ham muốn kỳ dị, lệch lạc với máy móc. Đồng thời, Alexia là một kẻ sát nhân hàng loạt máu lạnh. Để trốn chạy khỏi sự truy lùng của cảnh sát, cô đã giả dạng thành Adrien – đứa con trai mất tích từ 10 năm trước của Vincent (Vincent Lindon), một đội trưởng đội cứu hỏa đang tuyệt vọng và lạm dụng steroid. Từ đây, một mối quan hệ gia đình kỳ lạ, đầy bạo lực nhưng cũng ngập tràn sự đồng cảm bắt đầu giữa hai tâm hồn cô độc và tổn thương.
Titane đã có màn ra mắt thế giới tại Liên hoan phim Cannes lần thứ 74 vào tháng 7 năm 2021 trong hạng mục Tranh giải chính thức (In Competition). Ngay lập tức, bộ phim tạo nên cơn địa chấn truyền thông và gây nên những tranh cãi gay gắt tại liên hoan phim năm đó. Tác phẩm tràn ngập những phân cảnh bạo lực đẫm máu, hành vi tự hoại và các yếu tố kinh dị thể xác cực hạn. Tại buổi chiếu ra mắt ở Cannes, truyền thông ghi nhận đã có nhiều khán giả và nhà phê bình không chịu nổi nhiệt đã phải bỏ về giữa chừng, thậm chí có người ngất xỉu trong rạp. Bất chấp dư luận, Titane vẫn rinh về Cành cọ vàng, đánh dấu bước ngoặt lớn cho dòng phim body-horror.
The House That Jack Built (2018)
The House That Jack Built (2018) lấy bối cảnh nước Mỹ vào thập niên 1970 và 1980, được chia làm 5 chương (gọi là 5 sự cố), theo chân Jack (Matt Dillon), một kỹ sư thông minh nhưng mắc chứng rối loạn ám ảnh cưỡng chế (OCD), tự coi mình là một nghệ sĩ vĩ đại còn những vụ giết người của hắn chính là các tác phẩm nghệ thuật. Xuyên suốt bộ phim là cuộc đối thoại nội tâm mang tính triết học giữa Jack và Verge (Bruno Ganz) – một nhân vật bí ẩn tượng trưng cho Virgil, người dẫn đường xuống địa ngục trong sử thi Thần khúc của Dante. Qua lời kể của Jack, khán giả chứng kiến quá trình tàn sát dã man hàng chục nạn nhân vô tội mà hắn dùng xác của họ như những viên gạch để xây dựng nên một ngôi nhà theo đúng lý tưởng dị hợm của mình.
Tác phẩm đánh dấu sự trở lại đầy tai tiếng của Von Trier tại Liên hoan phim Cannes sau 7 năm bị ban tổ chức cấm cửa vì những phát ngôn gây tranh cãi liên quan đến Đức Quốc Xã. The House That Jack Built trình chiếu tại hạng mục Không tranh giải. Bộ phim chứa đựng những phân cảnh bạo lực vô cùng tàn nhẫn, trần trụi (bao gồm cảnh Jack dùng súng săn bắn nát đầu hai đứa trẻ trước mặt mẹ chúng, hay cảnh hắn cắt phăng bầu ngực của một người phụ nữ…) Sự tàn bạo này đã vượt quá giới hạn chịu đựng của một bộ phận người xem. Ngay trong buổi chiếu, hơn 100 khán giả và nhà phê bình đã đồng loạt đứng dậy bỏ về. Trái ngược với những người tháo chạy, khi bộ phim kết thúc, những khán giả còn trụ lại trong khán phòng đã đứng lên vỗ tay tán thưởng nồng nhiệt suốt 6 phút để tôn vinh bộ phim.
Okja (2017)
Okja (2017) là một bộ phim điện ảnh thuộc thể loại phiêu lưu, hành động và khoa học viễn tưởng do đạo diễn lừng danh người Hàn Quốc Bong Joon Ho biên kịch và đạo diễn (người sau này đã đi vào lịch sử với siêu phẩm Parasite). Câu chuyện của Okja bắt đầu khi tập đoàn đa quốc gia Mirando, đứng đầu là CEO ái kỷ Lucy Mirando (Tilda Swinton), tạo ra một giống siêu lợn biến đổi gen với mục đích giải quyết cuộc khủng hoảng lương thực toàn cầu. 26 con lợn con được gửi đến các nông dân ở nhiều quốc gia khác nhau chăm sóc trong vòng 10 năm để tìm ra con xuất sắc nhất. Tại vùng núi hẻo lánh của Hàn Quốc, cô bé mồ côi Mija (Ahn Seo Hyun) đã lớn lên và kết nối tình cảm sâu sắc với Okja – chú siêu lợn khổng lồ, thông minh và hiền lành. Bi kịch ập đến khi thời hạn 10 năm kết thúc, tập đoàn Mirando đến mang Okja đi đến New York để chuẩn bị cho chiến dịch quảng bá và giết mổ. Không cam chịu mất đi người bạn thân thiết, Mija đã một mình dấn thân vào một hành trình giải cứu xuyên quốc gia nguy hiểm, với sự giúp đỡ từ Mặt trận Giải phóng Động vật (ALF) do gã thủ lĩnh ôn hòa Jay (Paul Dano) dẫn đầu.
Okja được lựa chọn vào danh sách Tranh giải chính thức (In Competition) cho giải Cành cọ vàng tại Liên hoan phim Cannes lần thứ 70 (tháng 5 năm 2017). Đây là một cột mốc lịch sử nhưng cũng là ngòi nổ cho một cuộc chiến truyền thông và pháp lý dữ dội nhất trong lịch sử thảm đỏ nước Pháp, mở màn cho cuộc xung đột giữa điện ảnh truyền thống và nền tảng trực tuyến. Sự tranh cãi của bộ phim bùng nổ dữ dội xuất phát từ việc Netflix tuyên bố sẽ phát hành thẳng Okja lên nền tảng trực tuyến toàn cầu của họ mà không tuân thủ luật cửa sổ phát hành tại rạp của Pháp (vốn yêu cầu phim phải đợi 3 năm sau khi chiếu rạp mới được lên mạng). Trưởng ban giám khảo năm đó, đạo diễn Pedro Almodóvar, đã đưa ra phát ngôn chấn động ngay đầu liên hoan phim rằng ông không nghĩ một bộ phim không được chiếu rạp nên đoạt giải Cành cọ vàng.
Trong buổi chiếu chính thức dành cho báo chí, khi logo của Netflix xuất hiện trên màn hình đại sảnh Lumière, một làn sóng la ó và huýt sáo phản đối vang dội đã nổ ra từ phía các nhà phê bình bảo thủ. Sau vụ bê bối này, Cannes đã chính thức đổi luật, cấm tất cả các phim không cam kết chiếu rạp tại Pháp tham gia tranh giải về sau.
It’s Only the End of the World (2016)
It’s Only the End of the World xoay quanh Louis (Gaspard Ulliel), một nhà văn 34 tuổi đang mắc bệnh hiểm nghèo và biết mình không còn sống được bao lâu. Sau 12 năm biệt tích và cắt đứt liên lạc, Louis quyết định bắt chuyến tàu trở về quê nhà để thông báo cho gia đình về cái chết đang cận kề của mình. Tuy nhiên, sự xuất hiện của Louis khơi dậy những vết thương lòng, nỗi uất hận bị bỏ rơi và sự đố kỵ bấy lâu nay của các thành viên: người mẹ thích kiểm soát (Nathalie Baye), người anh trai cộc cằn Antoine (Vincent Cassel), cô em gái đầy lạc lõng (Léa Seydoux) và người chị dâu rụt rè (Marion Cotillard). Suốt cả ngày dài, Louis bất lực nhìn gia đình mình quay cuồng trong những cuộc tranh cãi vặt vãnh, la hét mà không thể tìm được cơ hội thích hợp để nói ra mục đích thực sự của chuyến đi.
It’s Only the End of the World được lựa chọn vào danh sách Tranh giải chính thức tại Liên hoan phim Cannes lần thứ 69 vào tháng 5 năm 2016. Ngay sau buổi chiếu sớm dành cho báo chí, bộ phim đã phải hứng chịu những bài đánh giá tiêu cực từ các nhà phê bình Mỹ và Anh. Các chuyên trang lớn như The Hollywood Reporter gọi bộ phim là một trải nghiệm mệt mỏi, ngột ngạt, chỉ trích lối lạm dụng góc máy cận cảnh gây nhức mắt cùng diễn xuất gào thét quá đà của các nhân vật. Ngược lại với các đồng nghiệp phương Tây, các nhà phê bình Pháp và Ý lại hết lời ca ngợi bộ phim, coi đây là một kiệt tác nghệ thuật đỉnh cao, lột tả xuất sắc tính chất kịch nghệ của nguyên tác. Bất chấp phản ứng phân cực, bộ phim vẫn giành giải Grand Prix, giải thưởng lớn thứ hai của Cannes 2016. Điều này càng làm cuộc tranh cãi thêm dữ dội vì nhiều nhà báo tại Cannes phản đối kết quả trao giải.
Raw (2016)
Raw (2016) xoay quanh Justine (Garance Marillier), một cô gái 16 tuổi tài năng, là người ăn chay trường nghiêm ngặt và đang chuẩn bị bước vào năm học đầu tiên tại một trường đại học thú y danh tiếng nơi chị gái cô, Alexia (Ella Rumpf), cũng đang theo học. Ngay tuần đầu tiên nhập học, Justine phải trải qua những nghi thức ma cũ bắt nạt ma mới vô cùng khắc nghiệt và kỳ quái từ các sinh viên khóa trên. Trong một buổi lễ báp-têm truyền thống của trường, cô bị ép buộc phải ăn một miếng thận thỏ sống. Sau khi miễn cưỡng nuốt miếng thịt, cơ thể Justine bắt đầu có những chuyển biến sinh lý kinh hoàng và dần dần biến chứng thành chứng cuồng ăn thịt người.
Raw ra mắt tại Liên hoan phim Cannes lần thứ 69 vào tháng 5 năm 2016, được xếp lịch trình chiếu trong hạng mục Tuần lễ phê bình quốc tế (International Critics’ Week). Trong những suất chiếu đầu tiên, bộ phim đã tạo nên làn sóng thảo luận và tranh cãi dữ dội từ giới mộ điệu. Bộ phim chứa đựng nhiều phân cảnh máu me bao gồm cảnh Justine liếm vết thương đẫm máu hay đỉnh điểm là phân đoạn cô vô tình cắn đứt và ăn ngón tay của chị gái mình. Sự táo bạo này đã vượt quá giới hạn chịu đựng của nhiều người. Tại một số buổi chiếu (đặc biệt là khi phim được mang tới LHP Toronto sau đó), các nhân viên y tế đã phải được điều động khẩn cấp đến rạp vì có nhiều khán giả bị nôn mửa, hoảng loạn và ngất xỉu giữa chừng khi đang xem phim.
Bất chấp những phản ứng tiêu cực ban đầu từ những khán giả yếu tim, giới phê bình chính thống quốc tế lại dành cho Raw sự tán dương nồng nhiệt. Phim nhận về điểm số cao ngất ngưởng trên chuyên trang Rotten Tomatoes (duy trì ở mức trên 92% điểm tích cực).
_________
Bài: Hoàng Thúy Vân
