Leonard Cohen – Con người của sự đối lập

17/01/2017, 07:00 AM

[Tạp chí ELLE Man tháng 12/2016] Năm 2016 cả thế giới rộn ràng với việc Bob Dylan được trao giải Nobel văn học thì đồng nghiệp của ông, Leonard Cohen đã nhận giải Prince of Asturias của Tây Ban Nha dành cho văn chương từ năm 2011.

I’m your man là ca khúc đầu tiên của Leonard Cohen người viết được nghe, từ một đĩa nhạc tổng hợp. Có anh bạn kể rằng cô bạn gái của anh rất sợ bài này vì nghe tiếng “thều thào” giữa đêm khuya vô cùng ám ảnh. Thế nhưng giọng hát của Leonard Cohen dần dần thấm đẫm các giác quan theo năm tháng. Đó là chất giọng như rượu ủ càng lâu càng ngon.

Ca

Những ca khúc đi vào lòng người

Hallelujah, sáng tác quen thuộc nhất của Cohen có lịch sử truân chuyên. Xuất hiện trong đĩa Various Positions, thành công của ca khúc này với giọng Cohen tương đối khiêm tốn dù rằng ông tốn công viết đến 80 phiên khúc. Năm 1991, ca sĩ xứ Wales là John Cale xem Cohen diễn live bản Hallelujah và quyết định ghi âm ca khúc này. Anh hỏi xin phần lời từ tác giảvì bản ghi âm của Leonard và bản diễn live có sự khác biệt lớn về lời. Cohen đã gửi fax… 15 trang lời hát cho John. Anh chọn những đoạn có lời thú vị và hơi sống sượng để ghi âm để rồi phần lựa chọn của John trở thành kiểu mẫu cho các phần diễn sau đó, kể cả của chính Cohen trong chuyến lưu diễn năm 2008-2009. Người được đánh giá hát Hallelujah hay nhất là Jeff Buckley cũng lấy cảm hứng từ version của John. Giống như version của Cohen, Hallelujah của Jeff không được đón nhận khi phát hành năm 1994. Mãi đến năm 2002, chín năm sau khi ra đời, album Grace (có bài Hallelujah) mới đạt danh hiệu đĩa vàng. John Legend ngợi khen phần ghi âm của Jeff “đạt mức tiệmnhững bản ghi âm đẹp nhất mà tôi từng được nghe”. Mọi thứ khá muộn màng vì Jeff đã qua đời từ năm 1997. Hallelujah có cú hích mạnh nhất về tiếng tăm khi được sử dụng trong phim Shrek (2001) với bản thu của Rufus Wainwright.

leonard-cohen-con-nguoi-cua-su-doi-lap-2

Hallelujah có thể được diễn giải theo nhiều cách khác nhau. Phần hát của Cohen năm 1984 uể oải rã rời thì người chọn hát lại đầu tiên, John Cale đã thổi vào ca khúc thông điệp điềm tĩnh và chân thành. Một version được đánh giá cao khác là từ ca sĩ đồng hương k.d.lang, người đã mô tả ca khúc này là “sự tranh đấu giữadục vọng của con người và sự kiếm tìm tính minh triết về tinh thần”. Khi Cohen được đề cử vào Viện vinh danh nhạc sĩ Canada, k.d.lang đã biểu diễn ca khúc này cũng như vào các dịp quan trọng khác như lễ trao giải Juno năm 2005 hoặc Thế vận hội mùa Đông năm 2010. Ngay sau cái chết của Cohen, Hallelujah lập tức được tìm kiếm và lọt ngay vào bảng xếp hạng Billboard.

Một sáng tác quen thuộc khác của Cohen là Famous Blue Raincoat, câu chuyện về mối tình tay ba khá nhiều khúc mắc, qua giọng hát Jennifer Warnes. Warnes từng diễn chung với Cohen ở vị trí ca sĩ hát bè trong thập niên 70 và khi ghi âm album năm 1987, Famous Blue Raincoat là cái tên được chọn. Đây là một trong những album mà giới chơi âm thanh (audiophile) rất yêu thích vì phần kỹ thuật được cân chỉnh gần như hoàn hảo. Cohen là giọng hát được giới audiophile ưa thích vì chất giọng trầm của ông được thể hiện trọn vẹn cho dãy băng tần thấpcủa loa hi-end.

Thế giới của những mâu thuẫn

Giọng hát của Cohen được cho là vừa có kiểu ngân nga của các vị sư Tây Tạng, vừa có sức quyến rũ kiểu Barry White. Giọng hát đôi khi có phần run rẩy dù dạn dày năm tháng đã được một cây viết ngưỡng mộ “chúng tôi lắng nghe từng lời ông hát bởi chúng tôi cảm thấy ông ấy đã thấy hoặc biết điều gì đó trong vũ trụ mà chúng tôi chưa từng được trải nghiệm. Chúng tôi cần Cohen dẫn dắt mình đi qua bóng tối”.

Những đĩa hát live của Cohen đầy sức hút bởi ông mang dáng dấp của một thi sĩ hát rong, các đĩa phòng thu không bắt được các khoảnh khắc ngẫu hứng hay sự hứng khởi qua tương tác với người xem. Nghe Leonard Cohen, bạn sẽ dễ dàng liên tưởng đến khung cảnh quán rượu ám khói, ánh đèn hiu hắt chỉ soi được phần nào đó của các khuôn mặt thấp thoáng. Trên bục diễn chỉ là vài nhạc công với các nhạc cụ mộc và ca sĩ lẻ loi đứng giữa, đội chiếc mũ phớt. Vài nốt nhạc dạo đầu, người nghe đã nhận ra bài hát và vỗ tay tán thưởng. Ông cất tiếng hát, vừa khàn khàn, vừa ấm áp: “Tôi nghe đâu đó cómột hợp âm bí mật mà David chơi vàđiều đó khiến thượng đế hài lòng”. Quán rượu đôi lúc vui vẻ nhộn nhịp với các bản như Lover Lover Lover, tươi tắn kiểu nhạc country với Heart of No Companion. Nhưng phần lớn, các ca khúc của Cohen thấm đượm sự cô đơn và gam màu tối.

leonard-cohen-con-nguoi-cua-su-doi-lap-4

Tôn giáo giữ một vị trí quan trọng trong chủ đề các bài hát của Cohen. Trong Hallelujah xuất hiện rất nhiều điển tích liên quan đến Kinh Thánh và riêng tên bài hát cũng là cụm từ mang tính tôn giáo. Ngược lại, nhục dục, xác thịt cũng chiếm vai trò quan trọng không kém trong lời nhạc của ông. Một người tình nồng cháy, nóng bỏng, lãng mạn thường xuyên được thấy trong các bài hát như Chelsea Hotel về Janis Joplin. Sự hài hước và tự trào cũng làmột điểm nổi bật dù rằng chất nhạc có vẻ u buồn tăm tối. Album cuối cùng của Cohen, đĩa You Want It Darker, album studio thứ 14, được thực hiện khi ông đã cận kề cái chết nhưng vẫn không hề thiếu đi sự hài hước.

Cơ

Cứ thế, tình yêu và thù hận, chiến tranh và hòa bình, tình dục và tâm linh, thực tế và ảo mộng… tất cả những yếu tố đối ngẫu này song song tồn tại trong tác phẩm của Cohen như tiếng kinh cầu bất tận. Như ông từng nói: “Đời là chuỗi ngày và đêm nối tiếp nhau, ở giữa chúng là những thân phận, tâm tư, của đau khổ và sợ hãi, của hạnh phúc và nụ cười. Hành trình của tôi là tìm sự khám phá trong những nỗi hồ nghi, tự vấn và sau đó khi từng chặng hành trình khép lại, bạn sẽ thấy sự thống khổ không bao giờ chiến thắng được ở cuộc đời này”.

Hồ Trí Quyền ( Nguồn Tạp chí Phái đẹp ELLE)

CÓ THỂ BẠN THÍCH

Bình luận viên golf Nam Giang: "Golf trẻ là tương lai" Bình luận viên golf Nam Giang: "Golf trẻ là tương lai"
Golf là môn thể thao thường được gắn liền với hình ảnh là trò chơi của những ngôi sao, tầng lớp thượng lưu và đẳng cấp xã hội....
tlinh: Vẻ đẹp đầy tính nữ sau những tranh cãi bất tận tlinh: Vẻ đẹp đầy tính nữ sau những tranh cãi bất tận
Chúng ta có thể tranh luận về phong cách gợi cảm quá mức của tlinh, tuy nhiên, không thể phủ nhận vẻ đẹp đậm tính nữ của nữ...
Trọng Hiếu và Wren Evans: Đưa âm nhạc Việt Nam ra "biển lớn" Trọng Hiếu và Wren Evans: Đưa âm nhạc Việt Nam ra "biển lớn"
Âm nhạc Việt Nam những năm gần đây xuất hiện rất nhiều tên tuổi tiềm năng, đủ sức để đưa nhạc Việt vươn ra thế giới. Hai...
Lee Je Hoon: Chân dung người diễn viên thiên biến vạn hóa Lee Je Hoon: Chân dung người diễn viên thiên biến vạn hóa
Tên tuổi của Lee Je Hoon nổi đình đám trở lại sau "Taxi Driver 2". Tuy nhiên trước đó, nam tài tử cũng đã ghi dấu ấn rõ nét...
Đạo diễn Vũ Ngọc Đãng và NSX Will Vũ: Cặp đôi tạo những dấu ấn riêng cho điện ảnh Việt Đạo diễn Vũ Ngọc Đãng và NSX Will Vũ: Cặp đôi tạo những dấu ấn riêng cho điện ảnh Việt
Điện ảnh 2022 đã trải qua những khó khăn lớn khi rất ít phim đạt được doanh thu như kỳ vọng, đồng thời chất lượng của nhiều...
Quan Kế Huy: Sự nghiệp thăng trầm và giây phút "vụt sáng" Quan Kế Huy: Sự nghiệp thăng trầm và giây phút "vụt sáng"
Quan Kế Huy trở thành cái tên được tìm kiếm nhiều nhất trong ngày qua, khi ông là diễn viên gốc Việt đầu tiên cầm trên tay...
9 từ khóa về cuộc đời Lionel Messi có thể bạn chưa biết 9 từ khóa về cuộc đời Lionel Messi có thể bạn chưa biết
World Cup 2022 đã khép lại với chiến thắng thuộc về Argentina. Trong trận đấu cam go này, Messi đã vụt sáng. Hãy cùng ELLE Man...
[ELLE FASHION SHOW 2022] Một Hanoia bung nở sắc màu qua lăng kính của Tom Trandt [ELLE FASHION SHOW 2022] Một Hanoia bung nở sắc màu qua lăng kính của Tom Trandt
Kết hợp với phong cách sáng tạo đặc trưng cùng tinh thần không ngừng học hỏi và trau dồi những điều mới mẻ, Tom Trandt sẽ đem...
Giám đốc âm nhạc Thành Chu: Khi ngôn ngữ âm nhạc và thời trang cùng hội tụ Giám đốc âm nhạc Thành Chu: Khi ngôn ngữ âm nhạc và thời trang cùng hội tụ
Đến với ELLE Fashion Show 2022, giám đốc âm nhạc Thành Chu hứa hẹn sẽ đưa ngôn ngữ của âm nhạc và vẻ đẹp vải vóc hòa quyện...