Review “Ba trợn”: Phim kinh dị khai thác chất liệu văn hóa dân gian Ireland
Bài Tuan Anh
Sau thành công của “Caveat” và “Oddity”, đạo diễn Damian McCarthy tiếp tục chứng minh khả năng tạo dựng không khí hiếm có của mình với “Hokum”, một tác phẩm kinh dị mang đậm màu sắc văn hóa dân gian Ireland nhưng vẫn đủ gần gũi để chạm đến nỗi sợ phổ quát của con người.
Ohm Bauman (Adam Scott), một nhà văn nổi tiếng đang chật vật hoàn thành phần cuối của bộ ba tiểu thuyết làm nên tên tuổi mình. Để tìm cảm hứng sáng tác, anh quay lại khách sạn Bilberry Woods, nơi cha mẹ từng hưởng tuần trăng mật nhiều năm trước, đồng thời mang theo tro cốt của họ để thực hiện tâm nguyện cuối cùng.
Nằm giữa vùng đồi núi hẻo lánh của Ireland, Bilberry Woods từ lâu gắn liền với lời đồn về một mụ phù thủy cư ngụ trên tầng lầu bỏ hoang, chuyên kéo linh hồn những kẻ xấu số xuống địa ngục. Khi một vụ mất tích bí ẩn xảy ra ngay tại khách sạn, Ohm buộc phải lần theo những dấu vết còn sót lại để tìm kiếm câu trả lời.
Nỗi sợ được tạo nên từ sự bất an
Xét tiền đề, “Hokum” sở hữu một câu chuyện không quá xa lạ. Điều khiến bộ phim nổi bật không nằm ở cốt truyện, mà ở cách Damian McCarthy dẫn dắt người xem bước vào thế giới ấy.
Không cần lạm dụng máu me hay những hình ảnh gây sốc, bộ phim vẫn tạo được cảm giác bất an nhờ cách quan sát không gian đầy kiên nhẫn. Những con đường vắng người, các cánh rừng phủ sương dày đặc hay kiến trúc lạnh lẽo của khách sạn đều được quay với nhịp độ chậm rãi, khiến khán giả luôn có cảm giác đang chờ đợi một điều gì đó xảy ra.
Trong “Hokum“, bối cảnh không đơn thuần là nơi câu chuyện diễn ra. Khách sạn Bilberry Woods gần như trở thành một nhân vật riêng biệt. Những hành lang dài hun hút, những cánh cửa khép hờ hay tầng lầu bị phong tỏa đều được khai thác như thể chính tòa nhà đang âm thầm quan sát những người sống bên trong nó. Cảm giác ấy khiến sự căng thẳng xuất hiện ngay cả ở những phân đoạn tưởng chừng bình lặng nhất.
Đó cũng là điểm mạnh lớn nhất trong cách làm phim của Damian McCarthy. Ông hiểu rằng nỗi sợ hiệu quả nhất không phải lúc nào cũng đến từ thứ xuất hiện trước mắt. Đôi khi điều khiến con người bất an hơn cả là cảm giác luôn có thứ gì đó tồn tại ngoài tầm nhìn, đang chờ đợi ở một góc khuất nào đó của khung hình.
Âm thanh góp phần không nhỏ vào hiệu quả ấy. Thay vì sử dụng nhạc nền dồn dập để dẫn dắt cảm xúc, bộ phim tận dụng sự im lặng như một công cụ kể chuyện. Tiếng gió rít qua những hàng cây, tiếng bước chân vọng lại từ cuối hành lang hay những âm thanh méo mó phát ra từ chiếc tivi cũ kỹ đều tạo nên cảm giác rợn người kéo dài xuyên suốt gần hai giờ đồng hồ.
Giữa không gian đặc quánh bất an ấy, Adam Scott mang đến một trong những màn trình diễn đáng chú ý nhất sự nghiệp. Nam diễn viên vốn quen thuộc với những vai diễn mang màu sắc hài hước hoặc châm biếm, nhưng lần này lại xuất hiện với hình ảnh một người đàn ông mang nhiều tổn thương và luôn bị ám ảnh bởi những điều chưa thể lý giải.
Ohm nóng nảy, ích kỷ và liên tục đưa ra những quyết định thiếu sáng suốt. Tuy nhiên, chính những khuyết điểm ấy lại khiến nhân vật trở nên gần gũi hơn. Khán giả không theo dõi hành trình của một người hùng đi đánh bại cái ác, mà chứng kiến một con người bình thường từng bước bị nghiền nát bởi những bí mật vượt ngoài khả năng kiểm soát.
Adam Scott lựa chọn lối diễn tiết chế, tránh xa kiểu thể hiện cường điệu thường thấy ở dòng phim kinh dị. Thay vì la hét hay hoảng loạn quá mức, anh truyền tải cảm giác bất an thông qua ánh mắt, những khoảng lặng và sự thay đổi rất nhỏ trong biểu cảm. Chính sự kiềm chế ấy giúp hành trình của Ohm trở nên thuyết phục hơn, đồng thời khiến nỗi sợ trong phim mang màu sắc tâm lý rõ nét.
Những khoảng chênh đáng tiếc
Đằng sau lớp vỏ siêu nhiên là hàng loạt chủ đề được cài cắm xuyên suốt tác phẩm, từ ký ức gia đình, sự cuồng tín tập thể đến những tổn thương kéo dài qua nhiều thế hệ. Bộ phim cũng đặt ra câu hỏi về cách con người sử dụng niềm tin để biện minh cho những hành động tàn nhẫn nhất.
Đây là tham vọng đáng ghi nhận, giúp “Hokum” vượt ra khỏi khuôn mẫu quen thuộc của dòng phim kinh dị dân gian. Tuy nhiên, chính việc muốn ôm đồm quá nhiều ý tưởng khiến tác phẩm đôi lúc mất đi sự tập trung cần thiết.
Nửa đầu phim hoạt động hiệu quả nhờ cảm giác bí ẩn được xây dựng rất tốt. Mỗi chi tiết mới xuất hiện đều mở ra thêm một câu hỏi, khiến người xem liên tục tò mò về những gì đang xảy ra phía sau truyền thuyết địa phương. Thế nhưng càng về cuối, số lượng tuyến truyện và lớp nghĩa được đưa vào ngày càng nhiều, khiến nhịp kể có phần loãng đi.
Một số nhân vật phụ được giới thiệu khá hấp dẫn nhưng chưa có đủ thời lượng để phát triển. Họ xuất hiện như những mắt xích quan trọng của bí mật trung tâm, song cuối cùng lại chưa để lại dấu ấn tương xứng với vai trò được hứa hẹn ban đầu.
Vấn đề lớn hơn nằm ở cách bộ phim giải thích các bí ẩn. Sau thời gian dài xây dựng cảm giác mơ hồ và bất định, Hokum bắt đầu đưa ra khá nhiều lời giải ở hồi cuối. Những giải thích này giúp câu chuyện trở nên rõ ràng hơn, nhưng đồng thời cũng làm giảm phần nào sức mạnh của trí tưởng tượng. Trong không ít trường hợp, điều người xem tự hình dung lại đáng sợ hơn những gì bộ phim trực tiếp cho thấy.
Quả thực, một số phân đoạn kéo dài hơn mức cần thiết. Chúng vẫn đẹp về mặt hình ảnh, vẫn duy trì được cảm giác bất an đặc trưng, nhưng lượng thông tin mới mang lại không nhiều. Nếu được tiết chế thêm, tổng thể bộ phim có lẽ sẽ chặt chẽ và hiệu quả hơn.
Dẫu vậy, những hạn chế ấy không làm lu mờ giá trị cốt lõi của Hokum. Trong bối cảnh ngày càng nhiều phim kinh dị lựa chọn những công thức an toàn, tác phẩm của Damian McCarthy vẫn mang đến cảm giác khác biệt nhờ cá tính rõ rệt của người làm phim.
Hokum không phải bộ phim kinh dị dành cho tất cả mọi người. Nhịp kể chậm và cách tiếp cận thiên về cảm giác có thể khiến một bộ phận khán giả đại chúng cảm thấy khó tiếp cận. Tuy nhiên, với những ai yêu thích các tác phẩm kinh dị dân gian, đây là trải nghiệm đáng giá.
_______
Bài: Phúc Logic
